Acemilik Nedir? Ne Anlama gelmektedir?
Osmanlıca Terimi Olarak Acemilik, Sarayın bir kısım yüksek memuriyetlerine tayin olunanlara, levazım bedeli olarak, verilen para hakkında kullanılan tabirdi. Bugün de, mesleklerinin icap ettirdiği eşya ve levazımın sağlanması için, yeni subaylara, bahriyelilere ve bir kısım memurlara “teçhizat bedeli” adıyla verilen para “acemilik” in devamı olarak sayılabilir.
BENZER TERIMLER
Adaletname Nedir?
Osmanlı Devletinde kanunların uygulanması ve tebaanın haksızlığa düşmemesi için zaman zaman çıkarılan buyruk.
Ağa Çırağı Nedir?
Kanun hükümlerine aykırı olarak, yeniçeri ağaları tarafından, Türklerden ocağa yazdırılanlar hakkında kullanılan bir tabirdi.
Ocak nizamları bozulmadan önce, ocağa devşirme suretiyle Hıristiyanların asil ve temiz ailelerinin çocukları alınır, Türkçeyi ve İslam dinini öğrenmek üzere Türklere satılarak yedi sekiz sene sonra aralarından layık olanlar ulufe ile yeniçeri ocağına kaydedilirdi. Ocak nizamları bozulduktan sonra yeniçeri ağaları, temiz ailelere mensup olup olmadıklarını araştırmadan, anlaşma yoluyla ya da rüşvetle Hıristiyan çocuklarını acemi oğlan olarak kaydetmeye başladıkları gibi, Türk ve Müslüman gençlerini de, ana ve babalarının adlarını birer Hıristiyan adı gibi göstermek suretiyle acemi ocağına yazdırmaya başladılar. Daha sonraları iyice bozulan yeniçeri ocağında, ocağın ihtiyar yeniçerileri de kendi evlatlarını ocağa kaydettirmeye başladıkları zaman, bu şekilde kayıt olanlara da ağa çırağı denilmeye başlandı.
Abkeş Nedir?
Tekkelerde su çekenlere verilen addır. Farsça su manasına gelen “ab” ile yine Farsça çekmek manasına gelen “keşiden” fiilinin geniş zaman kökü olan “keş” ile birleşerek oluşan bir terimdir.
Büyük tekkelerde yalnızca bu işlerle meşgul olan adamlar bulunmaktaydı. Vaktiyle hayır için yapılan sebilhanelerden bazılarının içinde birer kuyu da kazılır ve bu kuyudan su çekerek sebilhane bardaklarını doldurmakla yükümlü bir görevli bulunurdu. Bu görevliye de “abkeş” denilirdi. Bu vazifeye konulan kimseler için, vazife tahsis edildiğine dair Evkaf Nezaretinin defterlerinde kayıtlar tutulurdu.
Açık Gemiler ve Açıklar Ağası Nedir?
Tunada işleyen gemilere verilen isimdi. Bu gemilerin işlerine bakan memura “açıklar ağası” denilirdi. Bu gemilere neden açık gemiler denildiği tam olarak bilinmese de, Tuna üzerinden başka yerlere gittiklerinden ve uzaklarda çalıştıklarından dolayı böyle söylendiği tahmin edilmektedir.
Ağa Kapısı Nedir?
Yeniçeri ağalarının bulunduğu resmi daireye verilen addı. Kapı, eskiden “resmi daire” demek olduğu için “ağa kapısı” ağa dairesi demekti. Ağa kapısı, Osmanlı saltanatının sona ermesine kadar, meşihat dairesi yani şeyhülislamlar kapısı olarak bilinen, Süleymaniyedeki binadaydı. Yeniçeri ocağının kaldırılması üzerine burası kısa bir müddet serasker dairesi oldu. Sonra serasker dairesi şimdiki İstanbul Üniversitesinin yerinde bulunan eski saraya nakledilere burası tekrar meşihat dairesi haline getirildi.
Acemi Oğlanı Kethûdası Nedir?
Acemi oğlanları işine bakan Anadolu ve Rumeli Ağalarının hizmetindeki adamlara verilen isimdir. Toplanan acemi oğlanlarını satın alanlardan yoklama akçesini tahsil etmek ve kaçanları tutmak vazifeleriyle yükümlüydü. Acemi oğlanlarını satın almış olanlardan “yoklama akçesi” adıyla 80er akçe alınırdı. Bu paralar alınırken aynı zamanda acemi oğlanlarının yoklaması da yapılırdı. Bu vazifeyi yapmak üzere Anadolu ve Rumeliye 2şer kethûda gönderilirdi.
Anadolu ve Rumeli Ağalarının İstanbulda başka kethûdaları da bulunurdu. Bunların da görevleri, Türklere satılan acemi oğlanlarından kaçanları yakalamaktı. Onun için kol dolaşırlardı. Yakalanan acemi oğlanları tekrar satılırdı.
Adlî Altın Nedir?
Sultan II. Mahmut zamanında basılan altın paralardan birinin ismiydi. II. Mahmutun mahlâsı (lakabı) “adlî” olduğu için, bu paraya da o isim verilmişti. Tam, nısıf (yarım) ve rubu (1/4, çeyrek) olmak üzere üç çeşitti. Tamamı on iki, yarısı altı kuruşa, çeyreği de yüz paraya denk geliyordu. Paraların bir tarafında tuğra, öbür tarafında da “Duribe fî Dar-ül- Hilâfet -il- Aliyye” yazısı vardı. Yazılarının azlığı dolayısıyla bir süre sonra adalarda kalıplarının yapıldığı görüldüğünden, tuğranın etrafına “Sultan-ı Selâtin-i zaman Mahmut Han”, öbür tarafına da, ortasında “Duribe fi Kostantiniyye-t-ül- Mahruse” olmak üzere etrafına “Dâm-ı mülkühu ve saltanaühu” ibareleri yazılmak koşuluyla yenileri basılmıştır. Bu para H. 1245 senesinde tedavülden kaldırılmıştır.
Adaletname Nedir?
Osmanlı Devletinde kanunların uygulanması ve tebaanın haksızlığa düşmemesi için zaman zaman çıkarılan buyruk.
Abrizci Nedir?
Mevlevi tekkelerinde abdesthane temizleyicilerine verilen isimdi. Bunlara “ken-nas” da denirdi. Farsça su anlamına gelen “ab” ile yine Farsça dökmek anlamına gelen “rihten” fiilinin geniş zaman kökü olan “riz” in birleşmesiyle oluşan bir terimdir.